Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2025 r.

Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie – Wydział III Cywilny

w składzie: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Janik-Białek

Protokolant: stażysta V. W.

po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. w Szczecinie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko Gminie M. S.

o zapłatę

I.  oddala powództwo;

II.  zasądza od powódki (...) Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz pozwanej Gminy M. S. kwotę 900 zł (dziewięciuset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

III.  nakazuje pobrać od powódki (...) Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie kwotę 2. 746,76 zł (dwóch tysięcy siedmiuset czterdziestu sześciu złotych siedemdziesięciu sześciu groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sędzia Małgorzata Janik- Białek

UZASADNIENIE

wyroku z 3 października 2025 r.

Pozwem złożonym dnia 23 czerwca 2022 r. powódka (...) Państwowe spółka akcyjna z siedzibą w W., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o zasądzenie od pozwanej Gminy M. S. kwoty 4.247,32 zł tytułem odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 1.578,83 zł od dnia 25 września 2019 r. do dnia zapłaty,

- 1.601,09 zł od dnia 15 listopada 2019 r. do dnia zapłaty,

- 1.067,40 zł od dnia 28 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty

oraz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu żądania pozwu wskazano, że lokator korzystał z lokalu mieszkalnego powódki o powierzchni 57,08 m ², w ramach posiadanych przez stronę powodową zasobów mieszkaniowych. W dniu 13 grudnia 2010 r. Sąd w wyroku eksmisyjnym nakazał wstrzymanie opróżnienia przez lokatora B. S. lokalu mieszkalnego położonego w S. – ul. (...) – do czasu dostarczenia przez Gminę lokalu socjalnego. Z tego tytułu pozwana Gmina zobowiązana jest do zapłaty odszkodowania z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego przez lokatora, któremu przyznano prawo do lokalu socjalnego w ramach posiadanych przez stronę powodową zasobów mieszkaniowych w wysokości różnicy między wysokością odszkodowania, jakie obowiązane są pokrywać osoby, gdyby stosunek prawny nie wygasł a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora za lokal, gdyby ten lokal wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy (art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeks cywilnego.

Wartość przedmiotu sporu stanowi kwota 4.247,32 zł, która wynika z różnicy pomiędzy odszkodowaniem, które zobowiązane są pokrywać osoby, gdyby stosunek prawny nie wygasł, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora za lokal, gdyby ten lokal wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu.

W dniu 15 września 2022 r. Starszy Referendarz Sądowy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym roszczenie powoda zostało uwzględnione w całości.

Pozwana Gmina M. S. zaskarżyła powyższy nakaz zapłaty sprzeciwem i wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie do dnia zapłaty.

Uzasadniając powyższe strona pozwana wskazała, że powódka dochodzi odszkodowania na zasadzie przepisu art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, lecz nie określiła przy tym, za jaki konkretnie okres dochodzi roszczeń w niniejszej sprawie, ograniczając się jedynie do załączenia do pozwu wystawionych przez nią not księgowych. To z ich treści wnioskować należy jednak, że okresem, za który powódka dochodzi roszczeń w niniejszej sprawie, jest okres od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Strona pozwana zaprzeczyła wszystkim wyraźnie nieprzyznanym twierdzeniom powódki kwestionując powództwo co do zasady jak i co do wysokości. W szczególności pozwana podniosła brak szkody po stronie powódki, która nie udowodniła wysokości szkody, jaką miała ponieść, jak również faktu jej wystąpienia. Pozwana podniosła również, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi bezprawność zaniechania pozwanej ani adekwatny związek przyczynowy między ewentualną szkodą powódki a zaniechaniem/zachowaniem pozwanej. Pozwana podniosła również zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez stronę powodową i – z ostrożności procesowej – zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych przez stronę powodową. W ocenie pozwanej powództwo nie zasługuje na uwzględnienie i winno zostać oddalone również ze względu niewykazania legitymacji czynnej, albowiem powódka nie wykazała faktu własności, a pozwana faktowi temu zaprzecza. Sama okoliczność, że 12 lat temu Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie wydał wyrok eksmisyjny na rzecz (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. nie uprawnia do przyjęcia, że podmiot ten na chwilę wystąpienia z niniejszym pozwem jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy wyrok eksmisyjny ani że był tym właścicielem w okresie od maja 2019 r. do grudnia 2019 r.

W dalszej kolejności pozwana wskazała, że powódka nie wykazała istnienia szkody po jej stronie, a tym bardziej jej wysokości jak również związku przyczynowego między zajmowaniem lokalu przez osobę bez tytułu prawnego, niedostarczaniem lokalu socjalnego przez pozwaną a rzekomą szkodą wyrządzoną powódce. Pozwana zaś występowanie powyższych okoliczności kwestionuje. Nawet natomiast gdyby przyjąć, że po stronie powódki szkoda wystąpiła, to nie powstała ona w wyniku niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie Kodeksu cywilnego do zadań własnych gminy należy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Gmina, na zasadach i w przypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne. Pozwana wskazała, że w obecnej sytuacji ekonomicznej ilość osób uprawnionych do lokali socjalnych w S. przekracza liczbę samych lokali. Na terenie Gminy M. S. wyroków eksmisyjnych z prawem do lokali socjalnych rocznie wpływa około 250. Uzyskiwanych lokali socjalnych w roku w wyniku zgonu dotychczasowych lokatorów jest ok. 70. Niezrealizowanych orzeczeń zostaje więc około 180 rocznie, a z każdym rokiem ich przybywa. Okoliczność ta wydłuża kolejkę oczekujących na lokal socjalny. Najstarsze tego typu wyroki datuje się na połowę lat 90-tych zeszłego wieku.

Pozwana wskazała, że realizuje swoje zadania co do wyroków eksmisyjnych w ramach zasobu mieszkaniowego, którym dysponuje, przy czym musi również uwzględniać jej obowiązki z zakresu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych pozostałych osób, w tym tych najbardziej potrzebujących. Jest faktem powszechnie znanym, że na terenie Gminy M. S. występuje deficyt lokali socjalnych. Jednakże pismem z dnia 18 lutego 2021 r. pozwana złożyła B. S. ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przy ul. (...) w S., a lokator z oferty tej nie skorzystał. Zaniechanie pozwanej w tym wypadku nie może być zatem ocenione jako bezprawność. W związku z czym brak jest w niniejszej sprawie zasadniczej przesłanki odpowiedzialności pozwanej, a o której mowa w art. 417 k.c.

W dalszej kolejności pozwana wskazała, że powódka nie wykazała faktu poniesienia jakiejkolwiek szkody majątkowej, a tym bardziej wysokości objętej zgłoszonym żądaniem. Nadto powódka nie przedstawiła sposobu wyliczenia dochodzonego odszkodowania, jak również jakichkolwiek dowodów na okoliczność jego wysokości. Powódka wskazała jedynie, że jej żądanie obejmuje zapłatę odszkodowania, lecz nie wskazała i nie wykazała przy tym w jakikolwiek sposób, za jaki okres dochodzi odszkodowania w niniejszej sprawie, a także, że B. S. w owym okresie zajmował lokal położony w S. przy ul. (...), jak również czy, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości ww. osoba uiszczała na rzecz powódki odszkodowanie. Pozwana zakwestionowała zatem fakt, jakoby B. S. zajmował lokal położony w S. przy ul. (...) w okresie, za który zapłaty powódka dochodzi w niniejszej sprawie, jak również przyjęty przez powódkę sposób wyliczenia odszkodowania, w tym zarówno wysokość przyjętego do rozliczeń odszkodowania odpowiadającego wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie osoba zobowiązana opłacałaby, gdyby stosunek prawny nie wygasł, jak i odszkodowania odpowiadającego wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie należałoby opłacać za zajmowany lokal, gdyby lokal ten wchodził w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu.

W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty z 6 lutego 2023 r. strona powodowa podtrzymała wszystkie dotychczasowe twierdzenia, zarzuty i wnioski. Wskazano przy tym, że stosowne noty księgowe należycie wykazują wysokość dochodzonego roszczenia, a pozwem w niniejszej sprawie objęto okres od dnia 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. Powód wyjaśnił, że powódka dochodzi należności na podstawie art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie zaś art. 18 ust. 5 ustawy, który przytacza pozwana. Powód wskazał, że protokole z dnia 5 października 2020 r. lokator przekazał lokal mieszkalny i oddał go do dyspozycji powoda. Wobec powyższego należności obejmujące rok 2019 są zasadne.

Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2023 r. zobowiązano stronę powodową do sprecyzowania żądania pozwu poprzez jednoznaczne wskazanie, w jaki sposób została wyliczona dochodzona pozwem kwota z rozbiciem na poszczególne miesiące okresu spornego, tj. wskazanie na jakiej podstawie zostało ustalone odszkodowanie (zwane w tabeli zawartej w piśmie z dnia 6 lutego 2023 r. odszkodowaniem pełnym), w szczególności czy jest to odszkodowanie odpowiadające wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu przy ul. (...) w spornym okresie i w jaki sposób ustalone, czy też odpowiada innej wartości i jakiej, i tym samym na jakiej podstawie ustalono różnicę pomiędzy tak ustalonym odszkodowaniem, a odszkodowaniem, jakie były lokator obowiązany jest uiszczać na podstawie art. 18 ust. 3 a ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Powód w odpowiedzi na to zobowiązanie wskazał, że opłata miesięczna została obliczona w następujący sposób:

Kwota miesięcznie	stawka odszkodowawcza pełna	stawka socjalna	powierzchnia użytkowa	sposób wyliczenia obciążenia dla danej gminy per lokator	okres obowiązywania
526,28	10,58	1,36	57,08	( (...)-1,36)x57,08	01.05.2019-31.07.2019
533,70	10,71	1,36	57,08	(10,58-1,36)x57,08	01.08.2019-31.12.2019

Wyjaśniono przy tym, że Gmina M. S. obciążona jest odszkodowaniem na podstawie art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W związku z powyższym odszkodowanie w wysokości 10,71 zł oraz 10,58 zł, czyli 100% zostało rozbite na dwie części:

⚫

na część, którą obciążony jest lokator w wysokości 1,36 zł za 1m ² powierzchni użytkowej lokalu, czyli odszkodowaniem w wysokości czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać za zajmowany lokal, gdyby lokal ten wchodził w skład mieszkaniowego zasoby Gminy, na podstawie umowy najmu lokalu socjalnego,

⚫

na część, którą obciążona jest Gmina w wysokości 9,35 zł za okres od sierpnia 2019 r. do grudnia 2019 r. oraz 9,22 zł za okres od maja 2019 r. do lipca 2019 r. za 1 m ² powierzchni użytkowej lokalu, czyli różnicą w stawce czynszu na podstawie wystawionych not księgowych.

Nadmieniono przy tym, że były kierowane do lokatora pisma dotyczące wypowiedzenia stawki, z których treści wynika wypowiedzenie dotychczasowej stawki ze skutkiem na:

⚫

dzień 31 lipca 2019 r. na nową stawkę obowiązująca od 1 sierpnia 2019 r. w kwocie 10,71 zł za 1 m ² powierzchni użytkowej lokalu,

⚫

dzień 31 sierpnia 2018 r. na nową stawkę obowiązującą od 1 września 2018 r. w kwocie 10,58 zł za 1 m ² powierzchni użytkowej lokalu.

Ponadto wyjaśniono, że w wyniku dokonania podwyżki, wysokość stawki czynszu za zajmowany przez ww. lokal w skali roku nie przekracza ani nie następuje z poziomu wyższego niż 3% wartości odtworzeniowej lokalu, która na podstawie ogłoszonych Obwieszczeń Wojewody (...):

⚫

z dnia 20 marca 2019 r. w sprawie: ustalenia wysokości wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych dla Miasta S. wynosi 10,72 zł/m ²,

⚫

z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie: ustalenia wysokości wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych dla Miasta S. wynosi 10,58 zł/m ².

W dalszym toku postępowania stanowiska procesowe stron nie uległy zmianie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Lokal położony w S. przy ul. (...) w S. ma powierzchnię 57,08m ² i stanowi własność (...) z siedzibą w W.. Lokal nie ma założonej księgi wieczystej. Budynek jest trwale związany z gruntem, który ma urządzoną księgę wieczystą (...).

Dowód:

- księga wieczysta (...),

- opinia biegłej k. 109-152,

- pierwsza opinia uzupełniająca biegłej k. 176-178,

- druga opinia uzupełniająca biegłej k. 203-227.

E. A. była najemczynią mieszkania zakładowego znajdującego się w S. przy ul. (...) w związku z zatrudnieniem na stanowisku ślusarz w Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w S.. Najemczyni oświadczyła, że osobami wspólnie zamieszkującymi są jej mąż S. A. i syn D. A..

Dowód:

- umowa najmu nr (...) mieszkania zakładowego (...) k. 33-36.

W związku ze zgonem S. A. pismem z dnia 15 lipca 2008 r. B. S. został wezwany jako najbliższa rodzina do przekazania lokalu przy ul. (...) w S. do dyspozycji (...) S.A. w stanie wolnym od osób i rzeczy w ciągu jednego miesiąca. Korespondencja została odebrana przez B. S. w dniu 21 lipca 2008 r.

Dowód:

- pismo z 15 lipca 2008 r. k. 29,

- potwierdzenie odbioru k. 30.

1 września 2008 r. poinformowano B. S. na piśmie, że nie ma możliwości uzyskania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ulicy (...) w miejscowości S.. W związku z tym po zgonie najemcy B. S. pozostawał w lokalu bez tytułu prawnego i skutkowało to zobowiązaniem przez (...) S.A. do wnoszenia odszkodowania w wysokości 3% wartości odtworzeniowej lokalu tj. na dzień stworzenia pisma 8,25 zł za 1m ² powierzchni użytkowej lokalu. Pismo zostało doręczone adresatowi w dniu 4 września 2009 r. do rąk jego matki.

Dowód:

- pismo z 1 września 2008 r. k. 31,

- potwierdzenie odbioru k. 32.

Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2010 r. Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie nakazano B. S. opróżnienie i wydanie (...) Państwowym spółce akcyjnej w W. lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) w S. w stanie wolnym. B. S. zostało przyznane prawo do lokalu socjalnego i wstrzymano wykonanie opróżnienie ww. lokalu do czasu złożeniu przez Gminę M. S. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Dowód:

- wyrok z 13 grudnia 2010 r. k. 28.

Pismem z 12 kwietnia 2011 r. (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w P. przedłożył kopię prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w Urzędzie Miasta S. – Wydziale Gospodarki Nieruchomościami. Wniesiono przy tym o zrealizowanie wyroku poprzez zapewnienie lokalu socjalnego. Pismo zostało doręczone Gminie w dniu 15 kwietnia 2011 r.

Dowód:

- pismo z 12 kwietnia 2011 r. k. 25, k. 61

- potwierdzenie odbioru k. 26-27, k. 62-63

Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego Wojewoda (...) ustalił następujące wskaźniki przeliczeniowe kosztu odtworzenia 1m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych obowiązujące w okresie od:

1)  1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r. dla miasta S. – 4.264 zł,

2)  1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2019 r. dla miasta S. – 4.285 zł,

3)  1 października 2019 r. do 31 marca 2020 r. dla miasta S. – 4.326 zł.

Dowód:

- Obwieszczenie Wojewody (...) z 27 września 2018 r. k. 17,

- Obwieszczenie Wojewody (...) z 15 marca 2019 r. k. 18,

- Obwieszczenie Wojewody (...) z 16 września 2019 r. k. 19

(...) Państwowe spółka akcyjna z siedzibą w W. wystawiła trzy noty księgowe obciążające Gminę M. S. następującymi kwotami:

1)  1.578,83 zł z dnia 10 września 2019 r. (9,22 zł x 57,08 m ² x 3 miesiące),

2)  1.601,09 zł z dnia 31 października 2019 r. (9,35 zł x 57,08 m ² x 3 miesiące)

3)  1.067,40 zł z dnia 12 grudnia 2019 r. (9,35 zł x 57,08 m ² x 2 miesiące)

wraz z czternastodniowym terminem płatności na rachunek bankowy (...) S.A.

Dowód:

- nota księgowa nr (...) k. 20,

- nota księgowa nr (...) k. 21,

- nota księgowa nr (...) k. 22.

Pismem z 20 maja 2020 r. pełnomocnik (...) Państwowych S.A. z siedzibą w W. wezwał Gminę M. S. do zapłaty kwoty 4.247,32 zł z tytułu niedostarczenia przez Gminę lokalu socjalnego w terminie do dnia 3 czerwca 2020 r. na rachunek bankowy wierzyciela. Wskazano przy tym, że powyższe należności dotyczą lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...).

Dowód:

- wezwanie do zapłaty k. 15.

W dniu 5 października 2020 r. B. S. działając poprzez swojego pełnomocnika – N. D. dokonał zdania lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) wynajmującemu – (...) S.A., reprezentowanemu przy czynnościach zdawczo-odbiorczych przez pracownika (...) S.A. Oddziału Gospodarowania (...) w P. – D. G.. Przy powyższych czynnościach dostarczono również zaświadczenie o wymeldowaniu B. S. z ww. lokalu.

Dowód:

- protokół z 5 października 2020 r. k. 64-67,

- pełnomocnictwo do reprezentowania B. S. k. 68-69.

Punktacja dla lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. według kryterium punktowego wyniosła 31 punktów. Wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia 1m ² powierzchni użytkowej budynku wyniósł 4.264 zł, a wskaźnik procentowy wartości odtworzeniowej 1m ² powierzchni użytkowej lokalu: 3%. Stąd stawka czynszu najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) w S. według zasad ustalania czynszu najmu dla lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy M. S. wynosi 6,48 zł.

W okresie od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. dla lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. (...) punktacja lokalu wynajmowanego na podstawie umowy najmu lokalu socjalnego wynosi 13 pkt stąd stawka czynszu najmu dla lokalu mieszkalnego nr (...) według zasad ustalania czynszu najmu dla lokal wynajmowanych na podstawie umowy najmu lokalu socjalnego wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Gminy M. S. wynosi 2,72/m ² x 0,5 = 1.36 zł/m ².

Wartość średniej rynkowej stawki czynszu najmu za 1 m ² lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w S. przy ul. (...) według stanu i cen w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. wynosi 7 złotych.

Rynkowa wysokość czynszu najmu powyższego lokalu mieszkalnego za okres od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. wyniosłaby 3196,48 zł ~3.196 zł (57,08m2 x 7 zł x 8 miesięcy).

Dowód:

- opinia biegłej k. 109-152,

- pierwsza opinia uzupełniająca biegłej k. 176-178,

- druga opinia uzupełniająca biegłej k. 203-227.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się nieuzasadnione i uległo oddaleniu w całości.

Niniejszym pozwem powódka (...) Państwowe S.A. z siedzibą w W. dochodziła od pozwanej Gminy M. S. zapłaty kwoty 4.247,32 zł, która miała wynikać z różnicy pomiędzy odszkodowaniem, które zobowiązany byłby pokrywać B. S., gdyby stosunek prawny nie wygasł, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora za lokal, gdyby ten lokal wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy i na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (dalej zwanej u.o.p.l.) osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego (ust. 2). Osoby uprawnione do lokalu zamiennego, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, uiszczają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł (ust. 3). Osoby uprawnione do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, uiszczają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać za zajmowany lokal, gdyby lokal ten wchodził w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu. Obowiązek pokrycia właścicielowi różnicy między wysokością odszkodowania, o której mowa w ust. 3, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora, ciąży na gminie (ust. 3a). Jeżeli osobie uprawnionej do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu na mocy wyroku gmina nie dostarczyła lokalu, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy, na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r. poz. 326) (ust. 5).

Wyżej wymieniony przepis reguluje kwestie odszkodowania należnego właścicielowi za zajmowanie jego lokalu bez tytułu prawnego. W art. 18 ust. 1 u.o.p.l. wyrażona została ogólna zasada, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. Kolejne ustępy tego przepisu uszczegółowiają zasady wyliczania odszkodowania, w tym także w zależności od tego, czy byłemu lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego oraz z uwzględnieniem podmiotu, od którego danych należności właściciel może dochodzić. I tak odszkodowanie należne właścicielowi na podstawie art. 18 ust. 2 u.o.p.l. odpowiada czynszowi, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu. Chodzi o możliwy do uzyskania czynsz wolnorynkowy, przy czym właściciel może ponadto żądać, jeżeli ustalone w ten sposób odszkodowanie nie pokrywa strat, odszkodowania uzupełniającego. Osoby, o których mowa w ust. 3 art. 18 opłacają odszkodowanie w wysokości czynszu albo opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane uiszczać, gdyby stosunek prawny nie wygasł. Od takich osób właściciel nie uzyska zatem pełnego odszkodowania. Przepis ten ogranicza wysokość odszkodowania przysługującego właścicielowi za zajmowanie jego lokalu bez tytułu prawnego w stosunku do odszkodowania ustalanego na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 u.o.p.l.

W dniu 21 kwietnia 2019 r. weszła w życie ustawa nowelizująca (ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. 2018 poz. 756), wprowadzająca ograniczenie wysokości odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w przypadku osób, wobec których orzeczono uprawnienie do najmu socjalnego lokalu, o czym stanowi dodany art. 18 ust. 3a u.o.p.l. Na podstawie art. 18 ust. 3a u.o.p.l. osoby uprawnione do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, uiszczają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać za zajmowany lokal, gdyby lokal ten wchodził w skład mieszkaniowego zasobu gminy, na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu. Obowiązek pokrycia właścicielowi różnicy między wysokością odszkodowania, o której mowa w ust. 3, a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora, ciąży na gminie.

Przepis ten został wprowadzony przez ustawodawcę w celu ochrony osoby uprawnionej do lokalu socjalnego poprzez ograniczenie jej odpowiedzialności wyłącznie do należności, jaką musiałaby zapłacić w przypadku przyznania jej lokalu socjalnego. Obowiązek pokrycia pozostałej części odszkodowania należnego właścicielowi za bezumowne korzystanie z lokalu został przerzucony na gminę.

Na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów, gminy, które wypłaciły właścicielom odszkodowanie za zajmowanie lokalu przez byłego lokatora odpowiadające wysokości czynszu, który przewyższał wysokość czynszu najmu ustalonego dla lokalu socjalnego następnie kierowały do byłych lokatorów roszczenia regresowe. Obecnie odpowiedzialność lokatorów jest ograniczona tylko do wysokości czynszu najmu ustalonego jak dla lokalu socjalnego.

Jak wynikało z treści uzasadnienia pozwu i kolejnych pism procesowych powoda, powód oparł swoje roszczenie na wyżej przywołanym art. 18 ust. 3a u.o.p.l. W świetle stanowczego i jasno wyrażanego od początku postępowania stanowiska powoda w tej mierze, a nadto zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, za nietrafne należało uznać twierdzenia pozwanej, że zakres odpowiedzialności Gminy M. S. wyznaczała treść art. 18 ust. 5 u.o.p.l w zw. z art. 417 k.c. Odpowiedzialność gminy na podstawie art. 18 ust. 3a u.o.p.l. ma charakter samoistny i wyznaczają ją odmienne przesłanki, niż odpowiedzialność określoną w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. Odpowiedzialność gminy na podstawie art. 18 ust. 3a zd.2 nie wyłącza przy tym odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej na podstawie art. 18 ust. 5 u.o.p.l. w zw. z art. 417 k.c. Typ odpowiedzialności, który został uregulowany w art. 18 ust. 5 u.o.p.l. różni się od odpowiedzialności na zasadzie art. 18 ust. 3a u.o.p.l.

Na podstawie art. 18 ust. 3a zd. 1 u.o.p.l. osoba uprawniona do lokalu socjalnego uiszcza, po przyznaniu jej uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, odszkodowanie w wysokości czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, jakie byłaby obowiązana opłacać za zajmowany lokal, gdyby wchodził on w skład mieszkaniowego zasobu gminy na podstawie umowy najmu socjalnego lokalu – a więc stosunkowo niewysoki i zazwyczaj zdecydowanie niższy niż dotychczas naliczany. W takiej sytuacji, na mocy art. 18 ust. 3a zd. 2 u.o.p.l., właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze w stosunku do gminy w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością odszkodowania określoną w art. 18 ust. 3 u.o.p.l. – tj. w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie lokator byłyby zobowiązany opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł (a więc dotychczasowego) – a wysokością odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora. W świetle powyższego, wobec faktu, że, jak już wskazano powyżej, lokator taki – od czasu nowelizacji ustawy, która weszła w życie od dnia 21 kwietnia 2019 r. - ma obowiązek uiszczać czynsz tylko w wysokości odpowiadającej czynszowi za lokal socjalny, Gmina ma obowiązek na podstawie art. 18 ust. 3a zd.2 u.o.p.l., zapłacić właścicielowi odszkodowanie równe różnicy między czynszem obowiązującym najemcę na podstawie umowy najmu, a czynszem uiszczanym przez lokatora w wysokości jak za lokal socjalny.

Odszkodowanie natomiast uregulowane w art. 18 ust. 5 uopl obejmuje inne należności na rzecz właściciela, które podlegają wykazaniu z uwzględnieniem rygorów art. 417 kc, a które dotyczą przykładowo różnicy między czynszem uiszczanym przez lokatora a czynszem w wysokości rynkowej stawki czynszu i opłat.

Dodany ust. 3a ma na celu ochronę osoby uprawnionej do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego przez ograniczenie jej odpowiedzialności odszkodowawczej wyłącznie do wysokości czynszu za lokal socjalny oraz zmotywowane gmin do szybkiej realizacji wyroków nakazujących zaoferowanie lokatorowi, wobec którego orzeczono eksmisję, lokalu socjalnego, tak aby właściciel mógł odzyskać swój lokal.

Podkreślenia przy tym wymaga, że na podstawie art. 18 ust. 3a zd.2 u.o.p.l. właściciel może domagać się od gminy odszkodowania w wysokości czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, jakie byliby obowiązani opłacać lokatorzy, gdyby stosunek prawny nie wygasł (ust. 3, do którego odwołuje się ust. 3a zd. 2) - pomniejszonego o należności faktycznie uiszczone przez byłego lokatora (przy czym były lokator odpowiada tylko do wysokości czynszu ustalonego jak dla najmu lokalu socjalnego). Ustawodawca w omawianym przepisie posługuje się bowiem sfomułowaniem „odszkodowania uiszczanego przez byłego lokatora”, a nie takiego, jakie były lokator miał obowiązek (na mocy art. 18 ust. 3a zd. 1) uiszczać. Omawiany przepis został sformułowany w sposób jednoznaczny pod względem językowym, jest ponadto spójny z brzmieniem pozostałych ustępów art. 18 uopl, który np. w ust. 5 uprawnia właściciela do dochodzenia odszkodowania nawet przekraczającego wartości ustalone w ust. 3a.

W przedmiotowej sprawie powód nie wykazał dochodzonego przez siebie roszczenia co do zasady i co do wysokości.

Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Uregulowanie przepisu art. 6 k.c. stanowi o ciężarze dowodu w sensie materialnoprawnym i wskazuje, kogo obciążają skutki nieudowodnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, wynikającym z przywołanego przepisu, powód jest zobowiązany do wykazania wszystkich okoliczności uzasadniających jego roszczenie tak co do zasady jak i wysokości. Pozwany zaś, który odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje. Spoczywający na pozwanym obowiązek dowiedzenia okoliczności wskazujących na wygaśnięcie zobowiązania nie może wyprzedzać ciążącego na powodzie obowiązku udowodnienia powództwa.

Na podstawie wyroku z dnia 13 grudnia 2010 r. wydanego przez Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I C 1310/10 orzeczono eksmisję B. S., ale również przyznano mu uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a także wstrzymano wykonanie tegoż wyroku do czasu złożenia mu oferty najmu socjalnego lokalu.

W niniejszej sprawie wskazać należy, że to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że należy mu się od pozwanej odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości w żądanej wysokości na podstawie art. 18 ust. 3 i 3a u.o.p.l. Powód winien był zatem wykazać, jaka obowiązywała B. S. wysokość czynszu i innych opłat za używanie lokalu, które byłby obowiązany uiszczać, gdyby stosunek najmu nie wygasł oraz w jakiej wysokości czynsz faktycznie po wydaniu wyroku, tj. w okresie spornym, były lokator uiszczał. Na podstawie przywołanych przepisów pozwana Gmina M. S. zobligowana była bowiem do zapłaty na rzecz powoda różnicy między tymi wartościami.

Powód wysokości dochodzonego roszczenia nie wykazał.

Na podstawie zaoferowanego materiału dowodowego strona powoda wykazała jedynie w jakiej wysokości B. S. miał, w świetle obowiązujących przepisów, obowiązek uiszczać czynsz w okresie po wyroku eksmisyjnym. Stawka czynszu dla lokalu socjalnego wynika ponadto wprost z przepisów. Zgodnie z treścią § 3 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta S. Nr XXII/502/16 w sprawie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy M. S. na lata 2016-2020 (która obowiązywała w całym okresie objętym żądaniem pozwu) wysokość odszkodowania winna być ustalana wg wzoru:

przy czym:

- wskaźnik przeliczeniowy kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynku odpowiadał wskaźnikowi przeliczeniowemu kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych dla Miasta S. obowiązującemu od 1 października roku ubiegłego do 31 marca danego roku, każdorazowo ogłaszanemu przez Wojewodę (...) w dzienniku urzędowym województwa, w drodze obwieszczenia,

- minimalna stawka czynszu to wysokość stawki obliczonej dla lokalu mieszkalnego o liczbie punktów równej 13,

- stawka czynszu za lokal socjalny równa jest połowie stawki minimalnej.

Jak wynika z przedłożonych przez stronę powodową obwieszczeń Wojewody (...) z 27 września 2018 r. (k. 17), z 15 marca 2019 r. (k. 18), i z 16 września 2019 r. (k. 19) wskaźniki przeliczeniowe kosztu odtworzenia 1m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych obowiązujące w okresie od:

4)  1 października 2018 r. do 31 marca 2019 r. dla miasta S. to 4.264 zł,

5)  1 kwietnia 2019 r. do 30 września 2019 r. dla miasta S. to 4.285 zł,

6)  1 października 2019 r. do 31 marca 2020 r. dla miasta S. to 4.326 zł.

Liczbę punktów dla danego lokalu określa się zgodnie z procedurą wskazaną w załączniku do ww. uchwały (§ 3 ust. 3), przy czym uchwała wprost określiła, że minimalna stawka czynszu to wysokość stawki obliczonej dla lokalu mieszkalnego o liczbie punktów równej 13, a stawka czynszu za lokal socjalny równa jest połowie stawki minimalnej. Oprócz tej opłaty B. S. zapewne był zobligowany do uiszczania także innych opłat, związanych z rozliczaniem dostarczania wody do lokalu, wywozu ścieków, czy związanych z ogrzewaniem. Strona powodowa nie podnosiła jednak w tym zakresie żadnych twierdzeń, tym bardziej okoliczności tej nie wykazała.

Powódka wskazywała, iż przedkładając do akt sprawy stosowne noty księgowe należycie wykazała wysokość dochodzonego roszczenia. Z not obciążeniowych przedłożonych przez powoda nie wynika jednak w zasadzie nic poza tym, iż takie noty o danej treści zostały wystawione. W szczególności nie są one właściwym i wystarczającym środkiem dowodnym do ustalenia, czy jakiekolwiek wpłaty były przez byłego lokatora dokonywane, a nadto jaka byłaby obowiązująca stawka czynszu i innych obciążających byłego lokatora opłat, gdyby nie doszło do wygaśnięcia umowy najmu. Powód nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, z których wynikałaby kwota wskazywana w notach obciążeniowych. Powód nie wykazał, na jakiej podstawie wywodzi, że miesięczna wysokość jego szkody wynosi tyle, ile kwoty wskazane w notach księgowych. Powód nie wykazał, na jakiej podstawie przyjął taką, a nie inną, wysokość ewentualnego czynszu, jaki na podstawie umowy zawartej uprzednio z E. A. miał być płacony. Zwrócić należy także uwagę na fakt, iż kwoty wynikające z not księgowych są wyższe niż wynikające z umowy – jedynej przedłożonej przez powoda i znajdującej się na k. 33-36 akt. Powód w żaden sposób nie wykazał, by wysokość czynszu została w późniejszym okresie skutecznie wypowiedziana. Podkreślenia wymaga fakt, iż odpowiedzialność gminy sprowadza się zapłaty odszkodowania w wysokości czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, jakie byliby obowiązani opłacać lokatorzy, gdyby stosunek prawny nie wygasł (ust. 3, do którego odwołuje się ust. 3a zd. 2) - pomniejszonego o należności faktycznie uiszczone przez byłego lokatora (przy czym były lokator odpowiada tylko do wysokości czynszu ustalonego jak dla najmu lokalu socjalnego).

Podkreślić należy, iż strona powoda nie wykazała, iż pisemne oświadczenia o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości czynszu najmu zostały skutecznie komukolwiek doręczone. W przypadku oświadczeń jak na k. 23 oraz 24 akt powód nawet nie próbował dowodzić, iż zostały one komukolwiek wysłane. Powód nie podniósł w tym zakresie żadnych twierdzeń ani nie przedłożył dowodów, w szczególności zwrotnych potwierdzeń odbioru. Brak zatem jakichkolwiek podstaw, by czynić ustalenia, że oświadczenie woli zostało skutecznie złożone drugiej stronie w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Powód tym samym nie wykazał, ile wyniosła wysokość czynszu, który powinien był uiszczać były lokator.

Wobec stanowiska procesowego pełnomocnika pozwanej, kwestionującego roszczenie co do wysokości, strona powodowa, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, winna była w sposób niebudzący wątpliwości wykazać wysokość czynszu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.o.p.l. oraz wypowiedzieć się co do tego, czy były lokator uiścił jakiekolwiek należności na jej rzecz w okresie spornym. Na podstawie materiału zgromadzonego w niniejszym postępowaniu nie sposób było ustalić wysokości odszkodowania – czynszu i innych opłat za używanie lokalu, jakie byłby obowiązany opłacać były lokatorzy, gdyby stosunek prawny nie wygasł ani czynszu i innych opłat, jakie fatycznie uiścił w okresie spornym.

W niniejszej sprawie Sąd uwzględnił wniosek dowodowy powoda o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia wysokości odszkodowania przysługującego powodowi od pozwanej w oparciu o art. 18 ust. 3a ustawy o ochronie praw lokatorów, za okres objęty pozwem, lecz nawet wnioski biegłego wraz z jego specjalistyczną wiedzą i wyliczeniami nie doprowadziły do jednoznacznych ustaleń umożliwiających uwzględnienie dochodzonego roszczenia.

Biegła ustaliła różnicę między czynszem jak za lokal komunalny a czynszem jak za lokal socjalny w związku z tym, że w taki sposób sformułowana teza dowodowa. Również uzupełniające opinie biegłej nie sprawiły, by wysokość roszczenia jawiła się jako zasadna. Strona powodowa nie wykazała, w jaki sposób została ustalona kwota czynszu tzw. pełnego, a zatem na jakiej podstawie strona powodowa ustaliła stawkę odszkodowania w wysokości 10,71 zł i 10,58 zł, na co również zwraca uwagę biegła w swojej opinii uzupełniającej (k. 178).

Istotny przy tym jest fakt, że w art. 18 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego nie ma mowy o tym, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie w wysokości 3% wartości odtworzeniowej kosztu odtworzenia 1m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych. Prawdopodobnie stawka ta została ustalona na podstawie art. 30 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym:

1)  osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejście w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie prze sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu,

2)  w dniu nawiązania umowy najmu, o której mowa w ust. 1, czynsz najmu takich lokalu jest naliczany w wysokości 3% wartości odtworzeniowej.

Jednakże w tym przypadku odszkodowanie naliczone przez stronę powodową w wysokości 3% wartości odtworzeniowej w oparciu o wskaźniki przeliczeniowe kosztu odtworzenia 1m ² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych nie ma zastosowania .

W opinii uzupełniającej (k. 211) biegła sądowa wskazała, że w okresie objętym żądaniem pozwu lokal znajdował się w stanie technicznym wymagającym generalnego remontu. Podkreśliła przy tym, że stan lokalu ma istotny wpływ na wysokość możliwego do uzyskania rynkowego czynszu najmu. Ponadto wiedzą powszechnie znaną jest, iż im gorszy stan techniczny, tym niższa wartość czynszu. Pomimo tego biegła ustaliła, że rynkowa stawka czynszu najmu spornego lokalu w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. wynosiła 7 zł za metr kwadratowy (k. 219). Jednocześnie stawka czynszu, jaka byłaby stosowana wobec lokalu socjalnego, wynosiła w tym samym czasie 1,36 zł za metr kwadratowy. Uwzględniając powierzchnię lokalu (57,08 m ²) oraz okres ośmiu miesięcy, biegła obliczyła, że powód mógłby uzyskać z tytułu czynszu rynkowego kwotę 3.186 zł (7 zł × 57,08 m ² × 8 miesięcy). Natomiast przy przyjęciu stawki odpowiadającej lokalowi socjalnemu byłaby to kwota 621 zł (1,36 zł × 57,08 m ² × 8 miesięcy). Różnica pomiędzy tymi wartościami, wynosząca 2.575 zł (k. 222), stanowiłaby maksymalną możliwą kwotę, jakiej powód mógłby potencjalnie dochodzić w ramach roszczenia odszkodowawczego, opartego o czynsz rynkowy. Podkreślić bowiem należy, że biegła ustaliła ww. kwotę bazując na czynszu rynkowym, a nie takim, jaki byłby zobowiązany uiszczać były lokator, gdyby stosunek najmu nie wygasł. Tego zaś właśnie elementu, niezbędnego do wyliczenia należnej powódce kwoty, strona powodowa nie wykazała. Ustawodawca w przepisie stanowiącym podstawę prawną roszczenia posługuje się bowiem sfomułowaniem „odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać, gdyby stosunek prawny nie wygasł ”, a nie takiego, jakie właściciel lokalu mógłby uzyskać na wolnym rynku.

Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów to na powodzie spoczywa obowiązek udowodnienia wysokości przysługującego mu roszczenia. Powód powinien zatem przedstawić Sądowi wiarygodne dowody pozwalające ustalić zarówno wysokość czynszu lub innych opłat za używanie lokalu, jakie byłby zobowiązany uiszczać były lokator, gdyby stosunek najmu nie wygasł, jak i wysokość odszkodowania faktycznie przez niego uiszczonego, przy czym górna granica tego odszkodowania nie może przekraczać czynszu należnego za lokal socjalny. W niniejszej sprawie powód nie przedłożył jednak wystarczających dowodów umożliwiających dokonanie takich ustaleń, a tym samym nie sprostał obowiązkowi dowodowemu, jaki na nim ciążył.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczenia wskazać należy, że roszczenia odszkodowawcze, o których mowa w art. 18 u.o.p.l. mają charakter roszczeń okresowych. Nadanie zaś tym roszczeniom takiego charakteru uzasadnia zastosowanie do ich dochodzenia, właściwego dla nich, trzyletniego terminu przedawnienia przewidzianego w art. 118 k.c. W niniejszej sprawie powód w pozwie wniesionym w dniu 23 czerwca 2022 r. domagał się zasądzenia odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 3a ustawy o ochronie praw lokatorów za okres od maja 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. W związku z powyższym w chwili wniesienia pozwu dochodzone roszczenie nie było przedawnione. Zgodnie bowiem z treścią art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut nadużycia prawa podniesiony przez pozwaną. W ocenie Sądu strona pozwana nie wykazała istnienia okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem żądania pozwu za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z przepisem art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Na tle okoliczności niniejszego postępowania nie sposób było uznać, aby dochodzenie roszczenia przeciwko Gminie, przewidzianego wprost przez ustawodawcę, mogło być uznane za nadużycie prawa podmiotowego. Wniosków tych nie może zmieniać fakt, iż Gmina M. S. dysponuje ograniczonym zasobem mieszkaniowym, celem zapewnienia lokali socjalnych członkom wspólnoty samorządowej. Trudności w tym zakresie nie mogą bowiem obciążać podmiotów, które nie są w stanie swobodnie dysponować swoimi nieruchomościami na skutek zajmowania ich przez osoby nie mające ku temu tytułu prawnego.

Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, tj. o treść art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

W niniejszej sprawie powódka przegrała spór w całości, a zatem powinna zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty procesu. Do niezbędnych i celowych kosztów procesu poniesionych przez pozwaną należało zaliczyć kwotę 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustaloną w stawce minimalnej na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Odsetki ustawowe za opóźnienie od uwzględnionych kosztów procesu zostały zasądzone na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

O nieuiszczonych kosztach sądowych, na które składa się kwota 2.746,76 zł tytułem wyłożonego tymczasowo przez Skarb Państwa wynagrodzenia biegłej sądowej Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 300 ze zm.). Zważywszy, że przy rozstrzyganiu o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych należy stosować zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu, kosztami tymi należało obciążyć powódkę, która przegrała sprawę. Zważywszy na powyższe, Sąd w punkcie III wyroku nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 2.746,76 zł.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.

Sędzia Małgorzata Janik - Białek