Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 lutego 2024 roku

Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie, w Wydziale III Cywilnym,

w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SR Grzegorz Szacoń

Protokolant: Sekr. sądowy Agnieszka Majewska

po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 roku, w S.,

na rozprawie,

sprawy z powództwa J. M. (1) (M.),

przeciwko pozwanej K. M. (1),

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej K. M. (1) na rzecz powoda J. M. (1) (M.) kwotę 56.555,28 złotych (pięćdziesiąt sześć tysięcy pięćset pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia ośmiem groszy), płatną w 60 (sześćdziesięciu) miesięcznych ratach, z czego pierwsze 59 (pięćdziesiąt dziewięć) rat w kwocie po 942,58 złotych (dziewięćset czterdzieści dwa złote pięćdziesiąt osiem groszy) i ostatnia 60 (sześćdziesiąta) rata w kwocie 943,06 złotych (dziewięćset czterdzieści trzy złote sześć groszy), wszystkie do dnia 28-go danego miesiąca, począwszy od miesiąca następującego po tym, w którym nastąpi uprawomocnienie niniejszego wyroku - wraz z liczonymi w stosunku rocznym odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w przypadku opóźnienia płatności którejkolwiek z rat, od dnia tego opóźnienia do dnia zapłaty;

II.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  zasądza od pozwanej K. M. (1) na rzecz powoda J. M. (1) (M.) kwotę 1.906,68 złotych (jeden tysiąc dziewięćset sześć złotych sześćdziesiąt osiem groszy), tytułem kosztów procesu, płatną w dwóch ratach począwszy od miesiąca następującego po zakończeniu spłat rat określonych w punkcie I-szym wyroku, do dnia 28-go danego miesiąca, pierwsza rata w kwocie 1.000 złotych (jeden tysiąc złotych) i druga rata w kwocie 906,68 złotych (dziewięćset sześć złotych sześćdziesiąt osiem groszy) - wraz z liczonymi w stosunku rocznym odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w przypadku opóźnienia płatności którejkolwiek z rat, od dnia tego opóźnienia do dnia zapłaty.

Sędzia SR Grzegorz Szacoń

Sygn. akt III C 244/22

UZASADNIENIE

Powód - J. M. (1) wniósł o zasądzenie od pozwanej K. M. (1) kwoty 47.739,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 6 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz obciążanie pozwanej kosztami procesu. Żądanie pozwu uzasadnił tym, iż pozwana jako jego była żona zobowiązana jest do spłaty połowy zaciągniętego w czasie trwania małżeństwa stron kredytu. Powód podkreślił, że pozwana wyraziła zgodę na zawarcie umowy kredytu gotówkowego z dnia 3 sierpnia 2011 roku, a także wyjaśnił, iż jego część była przeznaczona na spłatę należności z innych umów kredytowych. Powód zaznaczył, że pozwana nakłoniła go do zaciągnięcia zobowiązania, tłumacząc, iż jej rodzice zapewnili wkład mieszkaniowy lokalu z którego korzystali, a z racji ich trudnej sytuacji finansowej zaistniała potrzeba dokonania zwrotu poczynionych nakładów finansowych za mieszkanie, w którym mieszkał z pozwaną. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej kredyt spłacał tylko powód. Komornik sądowy, z wniosku wierzyciela - Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K., na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 28 października 2015 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI Nc-e 1863709/15 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 18 stycznia 2016 roku, wyegzekwował z jego majątku łącznie kwotę 96.947,16 złotych. W dalszej kolejności powód wskazał, że wierzytelność banku została sprzedana (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W., która z wyegzekwowanej kwoty zwróciła mu 1.469,85 złotych. Powód wskazał, że całkowita kwota spłacona tytułem kredytu gotówkowego (konsumpcyjnego) wyniosła 95.477,31 złotych, zatem pozwana winna zapłacić powodowi jej połowę.

W dniu 16 lutego 2022 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, zgodnie z żądaniem powoda (sygn. akt I Nc 113/22).

Pozwana złożyła sprzeciw od nakazu zapłaty wnosząc o oddalenie powództwa w całości, a także złożyła wniosek o zasądzenie kosztów procesu.

Pozwana podniosła zarzut nadużycia przez powoda prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Pozwana wskazała na negatywne relacje stron, które skutkowały szeregiem zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Pozwana podkreśliła, że decyzja w przedmiocie zawarcia umowy kredytu z dnia 3 sierpnia 2011 roku była ich wspólną decyzją, a rodzice pozwanej deklarowali spłatę zobowiązania. W dalszej kolejności pozwana podkreśliła, że jej rodzice pokrywali raty kredyty spółdzielczego z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, przez co m.in. od kwietnia 2006 roku (zawarcie związku małżeńskiego) do końca 2012 roku, to jest przez okres 81 miesięcy, co miesiąc uiszczali z tego tytułu kwotę ok. 500 złotych, czym przysporzyli do majątku stron kwotę ok. 40.500 złotych. Pozwana wskazała także, że na skutek oszczędności wygenerowanych przez powoda - które powstały wskutek zamieszkiwania w lokalu pozwanej oraz uiszczania alimentów na minimalnym poziomie - powód był w stanie regulować zobowiązanie wynikające z umowy kredytu z dnia 3 sierpnia 2011 roku. Zdaniem pozwanej powyższe przesądza, iż żądanie pozwu stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i należy przyjąć, iż strony rozliczyły się z zaciągniętego zobowiązania finansowego.

W toku procesu strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Na rozprawie w dniu 23 lutego 2024 roku pozwana uznała roszczenie co do zasady, ponownie podnosząc zarzut nadużycia prawa podmiotowego.

Sąd ustalił – na podstawie niżej wskazanych dowodów - następujący stan faktyczny:

W dniu 16 kwietnia 2006 roku K. M. (1) i J. M. (1) zawarli związek małżeński przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w S. (akt małżeństwa 3262011/00/AM/ (...)). Po zawarciu małżeństwa K. M. (1) zmieniła nazwisko na M..

Okoliczność niesporna.

W dniu 6 kwietnia 2007 roku B. M., J. M. (2), K. M. (1) oraz J. M. (1) zawarli z (...) Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w K. – Oddziałem w Ł. umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do (...), zgodnie z którym bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 462.635,14 złotych indeksowanego kursem (...). Spłata kredytu miała nastąpić w 324 miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych.

Dowód:

- umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 6 kwietnia 2007 roku - k. 8 - 19;

W dniu 22 lipca 2010 roku J. M. (1) przelał na rachunek bankowy K. M. (1) kwotę 35.000 złotych. Tego samego dnia K. M. (1) przelała na rachunek bankowy B. M. kwotę 36.400 złotych.

W dniu 28 października 2010 roku J. M. (1) przelał na rachunek bankowy K. M. (1) kwotę 12.500 złotych. W dniu 28 października 2010 roku K. M. (1) przelała na rachunek bankowy B. M. kwotę 12.500 złotych.

W dniu 22 marca 2011 roku J. M. (1) przelał na rachunek bankowy K. M. (1) kwotę 20.000 złotych. W dniu 2 marca 2011 roku K. M. (1) przelała na rachunek bankowy B. M. kwotę 22.000 złotych.

Dowód:

- zestawienie transakcji na rachunku bankowym K. M. (1) - k. 33-55.

W dniu 3 sierpnia 2011 roku J. M. (1) zawarł z Bank (...) S.A. z siedzibą w K. umowę kredytu gotówkowego nr (...) przeznaczonego częściowo na spłatę innych kredytów, zgodnie z którym bank udzielił kredytobiorcy kredytu gotówkowego w kwocie 79.267,45 złotych. Spłata kredytu miała nastąpić w 96 miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych. K. M. (1) wyraziła zgodę na zaciągnięcie zobowiązania. Kredyt był przeznaczony na zaspokajanie zwykłych potrzeb rodziny.

Okoliczności niesporne, nadto dowód:

- umowa kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 6 kwietnia 2007 roku - k. 8-19;

- umowa kredytu gotówkowego nr (...) z dnia 2 sierpnia 2011 roku wraz z załącznikami - k. 20-31;

- zeznanie świadka J. M. (2) - k. 259-260;

- zeznanie świadka S. M. - k. 388;

- zeznanie świadka B. M. - k. 412-417;

- zeznanie powoda J. M. (1) - k. 432-433, k. 442- 443 i k. 484-486;

- zeznanie pozwanej K. M. (1) - k. 497-499.

W dniu 23 lutego 2021 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Szczecin – Centrum w Szczecinie L. W. wydał J. M. (1) zaświadczenie o dokonanych wpłatach, zgodnie z którym na wniosek wierzyciela Banku (...) S.A. z dnia 15 czerwca 2016 roku prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi J. M. (1), na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 28 października 2015 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI Nc-e 1863709/15 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 18 stycznia 2016 roku, o egzekucję roszczeń pieniężnych (sygn. akt Km 653/16).

Podczas trwania egzekucji w okresie od dnia 14 lipca 2016 roku do dnia 22 grudnia 2020 roku wyegzekwowana została łącznie kwota 96.947,16 złotych, z czego kwota 89.311,84 złotych została przekazana wierzycielowi (w tym odsetki), zaś kwota 6.849,81 złotych stanowiła opłatę egzekucyjną. Kwota 160,17 złotych stanowiła dalsze koszty, a kwota 625,34 złotych została zaewidencjonowana pod pozycją „inne”.

Postępowanie egzekucyjne dotyczyło zobowiązania wynikającego z umowy kredytu gotówkowego z dnia 3 sierpnia 2011 roku o numerze nr (...) zawartej z Bank (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w K..

Pismem z dnia 26 listopada 2020 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. zawiadomiła J. M. (1), że wierzytelność z tytułu umowy nr (...) z dnia 3 sierpnia 2011 roku została sprzedana na rzecz H. I Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w W..

Pismem z dnia 15 lutego 2021 roku H. I Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. zawiadomił J. M. (1) o spłacie w całości zobowiązania wynikającego z umowy o numerze (...) z umowy kredytu nr gotówkowego nr (...) z dnia 3 sierpnia 2011 roku.

W dniu 16 kwietnia 2021 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. zwróciła J. M. (1) kwotę 1.469,85 złotych tytułem nadpłaty.

Dowód:

- pismo informujące z dnia 26 listopada 2020 roku, k. 68;

- potwierdzenie spłaty zobowiązania z dnia 15 lutego 2021 roku, k. 72;

- zaświadczenie o dokonanych wpłatach z dnia 23 lutego 2021 roku, k. 73-76;

- potwierdzenie przelewu z dnia 16 kwietnia 2021 roku, k. 77;

- zeznanie świadka J. M. (2) - k. 259-260;

- zeznanie powoda J. M. (1) - k. 432-433, k. 442- 443 i k. 484-486;

- zeznanie pozwanej K. M. (1) - k. 497-499.

W dniu 9 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie ustanowił rozdzielność majątkową w małżeństwie J. M. (1) i K. M. (1), zawartym w dniu 16 kwietnia 2006 roku w S. (akt małżeństwa 3262011/00/AM/ (...)) z dniem 6 lutego 2016 roku.

Dowód:

- wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2016 roku - k. 56.

Wyrokiem z dnia 27 marca 2019 roku sygn. akt X RC 601/16 Sąd Okręgowy w Szczecinie rozwiązał przez rozwód małżeństwo K. M. (1) i J. M. (1) z winy obu stron, wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron powierzył K. M. (2), ograniczając władzę rodzicielską pozwanego do prawa współdecydowania o istotnych sprawach życiowych dziecka. Ponadto Sąd ustalił kontakty J. M. (1) z małoletnią córką stron, a kosztami utrzymania i wychowania córki obciążył oboje rodziców i z tego tytułu zasądził od J. M. (1) na rzecz W. M. alimenty w kwocie 350 złotych. Ponadto Sąd ustalił sposób korzystania z mieszkania położonego w S. przy ul. 5 lipca 35A/4 w ten sposób, że J. M. (1) przyznał do wyłącznego korzystania mały pokój obok kuchni po lewej stronie korytarza, kuchnię, łazienkę i korytarz, pozostawiając do wspólnego użytkowania, zaś pozostałe pomieszczenia przyznał do wyłącznego korzystania K. M. (2).

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 roku Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie sygn. akt I ACa 476/19 zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 marca 2019 roku w ten sposób, że w podwyższył świadczenie alimentacyjne z kwoty 350 złotych miesięcznie do kwoty 500 złotych miesięcznie oraz ustalił sposób korzystania z przedmiotowego mieszkania przy ul. 5 lipca 35A/4 w ten sposób, że J. M. (1) przyznał do wyłącznego korzystania mały pokój obok kuchni po lewej stronie korytarza, zaś kuchnię, łazienkę, ubikację, korytarz i balkon pozostawił do wspólnego użytkowania. Natomiast pozostałe pomieszczenia Sąd przyznał do wyłącznego korzystania K. M. (2). W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał iż w związku z wprowadzeniem się do zajmowanego przez strony lokalu rodziców powódki pozwany przekazuje jej tytułem opłat mieszkaniowych kwotę o około 200 złotych miesięcznie niszą niż czynił to w chwili wydania orzeczenia w przedmiocie zabezpieczenia kosztów utrzymania rodziny, wobec czego o taką też kwotę zwiększyły się faktyczne możliwości J. M. (1) w partycypowaniu w kosztach utrzymania córki. W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny wskazał, że kwota jaką pozwany winien partycypować w kosztach utrzymania córki winna być wyjściowo wyższa niż w przypadku powódki, tym niemniej na przeszkodzie w zastosowaniu tego rodzaju proporcji legło ustalenie, że kwota 500 złotych stanowi górną granicę jego możliwości w tym zakresie.

Dowód:

- wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 marca 2019 roku wraz z uzasadnieniem - k. 117-121;

- wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2019 roku wraz z uzasadnieniem - k. 122-132.

W dniu 27 października 2020 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie nakazał J. M. (1) opróżnienie lokalu mieszkalnego oznaczonego numerem (...) położonego w S. przy ulicy (...) i wydanie go K. M. (1) w stanie wolnym od osób i rzeczy, ustalił że J. M. (1) nie przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wyrok uprawomocnił się w dniu 15 czerwca 2021 roku.

Dowód:

- wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 27 października 2020 roku wraz z uzasadnieniem - k. 133-140;

- wyrok Sądu Okręgowego Szczecinie z dnia 15 czerwca 2021 roku - k. 141.

Pismem z dnia 11 grudnia 2020 roku J. M. (1) wezwał K. M. (1) do zapłaty kwot 46.548,06 złotych tytułem oszacowanej połowy kosztów poniesionych od dnia 6 lutego 2016 roku do dnia 11 grudnia 2020 roku tytułem spłaty wspólnie zaciągniętych zobowiązań finansowych podczas trwania małżeństwa.

Pismem z dnia 28 grudnia 2020 roku K. M. (1) złożyła J. M. (1) „ofertę ważną do dnia 29 stycznia 2021 roku”, która w jej ocenie miała umożliwić ponowne otrzymanie pełnej kwoty wynagrodzenia za pracę, wolnej od potrąceń komorniczych. K. M. (1) zaznaczyła, że w dalszym ciągu ma prawo do wysuwania roszczeń finansowych i żądania ich zapłaty oraz rozliczenia. W odpowiedzi z dnia 2 stycznia 2021 roku J. M. (1) wskazał, iż konieczne jest sprecyzowanie, jakie jeszcze roszczenia finansowe mogą zostać wysunięte wobec niego.

Pismem z dnia 17 marca 2021 roku J. M. (1) wezwał K. M. (1) do zapłaty kwoty 50.507,89 złotych, tytułem oszacowanej połowy kosztów poniesionych od dnia 6 lutego 2016 roku do dnia 22 grudnia 2020 roku tytułem spłaty wspólnie zaciągniętych zobowiązań finansowycyh podczas trwania małżeństwa.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty z dnia 11 grudnia 2020 roku wraz z potwierdzeniem nadania - k. 81-86 i k. 194;

- pismo z dnia 28 grudnia 2020 roku - k. 87;

- pismo z dnia 2 stycznia 2021 roku wraz z potwierdzeniem nadania - k. 88-90;

- wezwanie do zapłaty z dnia 17 marca 2021 roku wraz z potwierdzeniem nadania - k. 91-94.

J. M. (1) oraz K. M. (1) były stronami szeregu postępowań przygotowawczych. Wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2021 r. J. M. (1) został uznany za winnego tego, że w okresie od 23 lutego 2016 r. do 20 września 2019 r. w S. w mieszkaniu przy ul. (...) w S. uporczywie nękał K. M. (1), a od marca 2018 r. także B. M. i J. M. (2) w ten sposób, że przy użyciu telefonów nagrywał ich w miejscu zamieszkania i fotografował ich miejsce zamieszkania, co stanowiło istotne naruszenie ich prywatności, tj. przestępstwa z art. 190 a § 1 k.k. Wyrok uprawomocnił się w dniu 9 lutego 2022 roku.

Dowód:

- wyrok Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2021 roku, sygn. akt V K 514/20 wraz z uzasadnieniem - k. 151-157;

- wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 lutego 2022 roku, sygn. akt IV Ka 1837/21 wraz z uzasadnieniem - k. 158-163;

- postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt IV Kz 663/21 - k.96-97 i k. 164-165;

- postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 25 października 2017 roku - k. 166;

- postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie z dnia 19 marca 2018 roku - k. 167.

J. M. (1) był oskarżycielem prywatnym w sprawach przeciwko J. M. (2) oraz B. M.. Wyrokiem Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2020 roku J. M. (2) został uznany za winnego zarzucanego mu czynu kwalifikowanego z art. 217 § 1 k.k. oraz 216 § 1 k.k. z ustaleniem, że naruszenie nietykalności cielesnej wywołało wyzywające zachowanie J. M. (1), zaś B. M. została uznana za winną zarzucanego jej czynu kwalifikowanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 217 § 1 k.k. oraz 216 § 1 k.k. z ustaleniem, iż naruszenie nietykalności cielesnej wywołało wyzywające zachowanie J. M. (1). Wyrok uprawomocnił się w dniu 12 marca 2021 roku.

Dowód:

- wyrok Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie z 31 sierpnia 2020, sygn. akt V K 711/19 wraz z uzasadnieniem - k. 168-173;

- wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 12 marca 2021 roku, sygn. akt IV Ka 1608/20 wraz z uzasadnieniem - k. 174;

- protokół posiedzenia pojednawczego z dnia 13 stycznia 2021 roku, sygn. akt V K 870/20 - k. 175;

- protokół posiedzenia pojednawczego z dnia 2 lutego 2021 roku, sygn. akt V K 938/20 - k. 176.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się w przeważającej części uzasadnione.

Podstawą powództwa jest norma art. 376 § 1 k.c., zgodnie z którą jeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych. Ponadto należy wziąć pod uwagę normy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia z art. 405 k.c. i nast., które stanowią o obowiązku zwrotu przysporzenia majątkowego tak uzyskanego. Norma określa obowiązek nałożony na tego, kto uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby. Jest on zobowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Ponadto jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia stanowi

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się w na przedłożonych przez strony dowodach, których autentyczność i moc dowodowa nie budziła wątpliwości, a także zeznaniach świadka J. M. (2), B. M., S. M. oraz stron. Na tej podstawie Sąd ustalił, że w trakcie trwania związku małżeńskiego i związanego z tym ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej J. M. (1) zaciągnął w Banku (...) S.A. z siedzibą w K. kredyt gotówkowy o numerze (...) przeznaczony w przeważającej części na spłatę innych kredytów, nadto że po powstaniu umownej rozdzielności majątkowej pomiędzy stronami, z majątku J. M. (1) w okresie od dnia 14 lipca 2016 roku do dnia 22 grudnia 2020 roku, wyegzekwowana została łącznie kwota 96.947,16 złotych, z czego kwota 89.311,84 złotych została przekazana wierzycielowi (w tym odsetki), zaś kwota 6.849,81 złotych stanowiła opłatę egzekucyjną. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej powód spłacił część zadłużenia zaciągniętego wspólnie przez strony procesu jako dłużników solidarnych na podstawie umowy kredytowej zawartej w trakcie trwania pomiędzy stronami wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie byli zobowiązani solidarnie do spłaty na rzecz banku zadłużenia z tytułu wspólnie zaciągniętego kredytu . Solidarność bierną po stronie powoda i pozwanej jako kredytobiorców uzasadnia również dyspozycja art. 1034 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 46 k.c., gdyż w świetle treści tych przepisów solidarna odpowiedzialność spadkobierców (odpowiednio: byłych małżonków) za zobowiązania dotyczy jedynie okresu poprzedzającego dział spadku (odpowiednio: podział majątku), a po ich dokonaniu ponoszą oni odpowiedzialność za długi spadkowe (odpowiednio: za długi związane z majątkiem wspólnym) w stosunku do wielkości udziałów.

Powód wykazał, że oboje małżonkowie wyrazili zgodę na zaciągnięcie zobowiązania. Zgodnie z treścią art. 30 k.r.o, oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny (§ 1). Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności (§ 2). Względem osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli było im wiadome (§ 3). Pozwana nie kwestionowała, że rzeczone zobowiązanie zaciągnięte przez powoda było związane z zaspokajaniem zwykłych potrzeb rodziny. Uznając tak zarysowaną istotę sporu należy zauważyć, że art. 45 k.r.o. nie ma zastosowania do długów związanych z majątkiem wspólnym, które zostały spłacone przez jednego z nich już po ustaniu wspólności ustawowej (tak też: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz pod red. Kazimierza Piaseckiego, Warszawa 2006 r). Zgodnie z przepisem art. 567 § 1 k.p.c. w związku z art. 686 k.p.c. roszczenia z tego tytułu powód mógłby dochodzić w sprawie o podział majątku wspólnego, jednak nie oznacza to, że powód nie był uprawniony do dochodzenia tego roszczenia w odrębnym procesie. Ograniczenie w dochodzeniu roszczeń miedzy małżonkami wynikające z przepis art. 45 § 2 k.r.o. nie znajduje bowiem zastosowania do roszczeń, wynikających z zapłaty przez jednego z byłych małżonków długów stron już po ustaniu małżeństwa, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Przepis art. 30 k.r.o. dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności małżonków wymaga, by zaciągane zobowiązania służyły zaspokajaniu zwykłych potrzeb rodziny, a ewentualna solidarność dłużników (art. 366 k.c.) uprawnia powoda do żądania regresowego (art. 376 k.c.). Powoda obciążały powinności dowodowe w tym zakresie (zgodnie z art. 6 k.c.). Zdaniem Sądu powód wykazał, że rzeczony kredyt gotówkowy został przeznaczony był na cele wskazane w art. 30 k.r.o., co potwierdzają jego zeznania (k. 485) oraz zeznania świadka J. M. (2). Okoliczność ta zresztą nie była sporna między stronami, ponieważ pozwana nie twierdziła, że było inaczej. Pozwana uznała roszczenie co do zasady, przy czym podniosła zarzut nadużycia prawa podmiotowego w jego dochodzeniu.

W konsekwencji do powyższych wskazań strony solidarnie odpowiadały za spłatę kredytu. Po ustanowieniu rozdzielności majątkowej w małżeństwie J. M. (1) i K. M. (1), powód spłacał zadłużenie wynikające z umowy kredytowej. Żadna ze stron nie twierdziła przy tym, że zostały ustalone między nimi zasady wzajemnych rozliczeń związanych ze spłatą kredytu, co oznacza, że zastosowanie znajduje ogólna reguła wyrażona w art. 376 § 1 k.c., mianowicie dłużnik, który świadczenie spełnił na rzecz wierzyciela, może żądać zwrotu w częściach równych.

J. M. (1) przedstawił dowód potwierdzający, że po powstaniu pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej zapłacił wierzycielowi na poczet zadłużenia kwotę 96.947,16 złotych (k. 73-76). Nadto, powód przedstawił dowód zwrócenia mu przez wierzyciela kwoty 1.469,85 złotych, tytułem dokonanej nadpłaty (k.77). Oznacza to, że może domagać się od dłużnika solidarnego, a więc pozwanej zwrotu połowy spełnionego świadczenia.

Sąd uznał, że roszczenie regresowe obejmuje także koszty postępowania egzekucyjnego, jednak tylko wtedy, gdy toczyło się przeciwko obojgu dłużnikom. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne toczyło się tylko przeciwko powodowi, zatem w ocenie Sądu pozwana nie może być obciążona kosztami opłat wynikających z prowadzonego postępowania egzekucyjnego, odpowiednio: 6.849,81 zł, 160,17 zł i 625,34 zł (k. 73-76 w części końcowej). Nie miała ona wpływu na ich powstanie. Ponadto, zgodnie z art. 371 k.c., brak jest możliwości przypisania skutków działania lub zaniechania jednego z dłużników solidarnych pozostałym. Postępowanie dowodowe nie wykazało, że egzekucja komornicza nastąpiła z wyłącznej winy pozwanej.

Podsumowując powyższe należy wskazać, że roszczenie główne okazało się uzasadnione co do kwoty 43.920,99 złotych (89.311,84 zł - 1.469,85 zł = 87.841,99 zł : 2).

Sąd rozłożył spłatę należności głównej (powiększoną o skapitalizowane odsetki odsetki) na miesięczne raty w kwocie 942,58 zł każda (59 rat) i 943,06 zł (ostatnia rata) płatnych do 28 dnia każdego miesiąca począwszy od miesiąca następującego po tym, w którym nastąpi uprawomocnienie niniejszego wyroku. Zgodnie z art. 320 k.p.c., w szczególnie uzasadnionych przypadkach, Sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie.

Przepis art. 320 k.p.c. określa szczególną regułę wyrokowania, dotyczącą przedmiotu orzekania, dającą sądowi możliwość uwzględnienia sytuacji pozwanego w odniesieniu do czasu wykonania wyroku, zrównoważonych wobec interesów powoda, przez uniknięcie dotkliwej egzekucji. Mimo umiejscowienia omawianej normy wśród przepisów postępowania, ma ona charakter materialnoprawny, ponieważ modyfikuje treść łączącego strony stosunku cywilnoprawnego, w odniesieniu do sposobu i terminu spełnienia świadczenia przez pozwanego i w tym zakresie jest konstytutywna.

Przesłanką zastosowania tego przepisu jest ustalenie, że w danej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony - a decydują o tym okoliczności konkretnej sprawy. W zasadzie chodzi o okoliczności dotyczące pozwanego (dłużnika), jego sytuację osobistą, majątkową, finansową, rodzinną, które powodują, że nierealne jawi się spełnienie przez niego od razu i w pełnej wysokości zasądzonego świadczenia. Rozważając rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty, Sąd orzekający nie może jednak nie brać pod uwagę także sytuacji wierzyciela i jego interesu w uzyskaniu świadczenia. Stosownie do tego ustalone raty mają wymierną wartość w skali przeciętnych wynagrodzeń miesięcznych.

W orzecznictwie podkreśla się, że wykazanie przesłanek zastosowania art. 320 k.p.c. ciąży na stronie, która chce skorzystać z możliwości rozłożenia świadczenia na raty. Nie budzi wątpliwości, że Sąd z urzędu nie jest zobowiązany do ustalenia sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, podobnie jak strona ma obowiązek powoływać fakty i przedstawiać dowody (art. 3 i art. 232 k.p.c.) i to ją obciążają konsekwencje zaniedbań w tym zakresie (art. 6 k.c.). Zastosowanie art. 320 k.p.c. wykracza poza normalny zakres rozstrzygnięcia i wymaga zazwyczaj udowodnienia okoliczności pobocznych do rozstrzygnięcia o samym dochodzonym roszczeniu (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 marca 2018 roku, sygn. akt V CSK 503/17).

Na rozprawie w dniu 29 września 2023 roku pozwana zeznała, że ma na utrzymaniu córkę i nie jest w stanie jednorazowo spłacić należności. Podstawą zastosowania przywołanego przepisu może być uznanie Sądu, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o którym decydują okoliczności konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie w istocie niemożliwe byłoby jednorazowe spełnienie przez pozwaną świadczenia (o czym świadczy również fakt, że ostatecznie doszło do egzekucji komorniczej z majątku powoda), dlatego rozkładając spłatę świadczenia na raty Sąd miał na uwadze, że postawa pozwanej deklarującej zamiar i gotowość dobrowolnego ratalnego spełnienia świadczenia na rzecz powoda gwarantuje dokonanie przez nią spłaty zasądzonej kwoty. Jednocześnie - zdaniem Sądu - rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty w sposób wskazany w wyroku nie prowadzi do zbyt długiego czasu wykonania orzeczenia, co z kolei nie naruszy uzasadnionego interesu wierzyciela. Sąd przy tym miał na względzie, że powód wcześniej nie wykluczał możliwości rozłożenia świadczenia na raty.

Nadto należy wskazać, że przepis art. 320 k.p.c. i sposób ustalenia spłaty w ratach stanowi odstępstwo od ogólnych reguł wymagalności roszczenia. Rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma ten skutek, iż wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat. Rozkładając z mocy art. 320 k.p.c. zasądzone świadczenie na raty Sąd nie może natomiast odmówić wierzycielowi żądanych odsetek za okres do dnia wydania wyroku zasądzającego świadczenie. Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 43.920,99 złotych od dnia 6 kwietnia 2021 roku do dnia wyrokowania, a więc 23 lutego 2024 roku wynoszą 12.634,26 złotych, co wraz z kwotą 43.920,99 złotych daje łączną kwotę 56.555,25 złotych, którą Sąd zasądził w punkcie I-szym sentencji wyroku. Kapitalizacja odsetek daje jasność co do wysokości poszczególnych rat i tworzy swoisty harmonogram spłat, co eliminuje wątpliwości odnośnie sposobu rozumienia rozstrzygnięcia. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie II-gim sentencji wyroku.

Pozwana w toku procesu starała się wykazać także, że obciążenie jej obowiązkiem zwrotu na rzecz powoda połowy rat kredytu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pogląd ten nie podlegał jednak uwzględnieniu. Zgodnie z art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zgodnie z normatywnym rozumieniem zasad współżycia społecznego, zasady te są normami o uzasadnieniu aksjologicznym, które należą do obowiązującego prawa. Są to mianowicie bądź tylko normy moralne, zawierające reguły postępowania w stosunkach między ludźmi (zob. np. A. Szpunar, Stosowanie art. 5 Kodeksu cywilnego w sprawach o prawa stanu, PiP 1981, Nr 6, s. 57; A. Wolter, Rola zasad, s. 1037; A. Zbiegień-Turzańska, w: Osajda, Komentarz KC 2017, I, art. 5, Nt 63), bądź również normy obyczajowe. W doktrynie trafnie podkreśla się, że ze względu na funkcję, jaką w naszym systemie prawa cywilnego pełni klauzula generalna zasad współżycia społecznego, należy przyjąć, że tylko takie obyczaje związane są zakresem pojęcia zasad współżycia społecznego, jakie zarazem obdarzone są pozytywną oceną moralną, a więc powszechnie uznawane są za obyczaje "dobre" lub "słuszne". Udzielenie ochrony prawnej na podstawie art. 5 k.c., z uwagi na jego wyjątkowy charakter musi być uzasadnione istnieniem okoliczności rażących i nieakceptowanych w świetle powszechnie uznawanych w społeczeństwie wartości (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2013 roku, I ACa 539/13). W ocenie Sądu domaganie się zwrotu uiszczonych kwot w zakresie części należności spoczywającej na pozwanej jest zasadnym uprawnieniem powoda, nienaruszających zasad współżycia społecznego.

O kosztach procesu w sprawie orzeczono w punkcie III-cim sentencji wyroku. Sąd rozstrzygnął o kosztach procesu na podstawie art. 100 k.p.c., biorąc pod uwagę wygranie sprawy przez powoda w 92%, a przez pozwaną w 8%. Koszty poniesione przez powoda wyniosły 2.387 złotych (opłata od pozwu), zaś koszty poniesione przez pozwaną 3.617 złotych na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 3.600 złotych (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 złotych. Pozwana winna więc zwrócić powodowi 92% z kwoty 2.387 złotych, a powód 8% z kwoty 3.617 złotych (odpowiednio 2.196,04 zł – 289,36 zł). Konsekwentnie, Sąd rozłożył świadczenie na raty. Zgodnie z art. 98 § 1 [1] k.p.c., od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego i takie odsetki przyznano w sytuacji opóźnienia w płatności rat tego świadczenia.

Wobec powyższego orzeczono, jak w formule sentencji przedmiotowego wyroku.

Sędzia Grzegorz Szacoń